Stan ja Dziecko
Kiedy człowiek znajduje się w stanie ja-Dziecko zachowuje się tak jak dziecko, którym kiedyś był. Nie jest to tylko sposób zachowania. W rzeczywistości myślimy, czujemy, widzimy, słyszymy i reagujemy jak 3-5-letni dzieciak. Stany ego są w pełni doświadczanym sposobem odbierania rzeczywistości, a nie tylko rolą społeczną.
W stanie ja-Dziecko możemy wyróżnić dwie części: Dziecko Naturalne (Natural Child) oraz Dziecko Przystosowane (Adapted Child). W Dziecku Przystosowanym zlokalizowane jest jeszcze Dziecko Zbuntowane (Rebelious Child).
Dziecko Naturalne można scharakteryzować w następujący sposób. Kiedy mamy do czynienia z Dzieckiem, które okazuje nienawiść lub miłość, jest impulsywne, spontaniczne, chętne do zabawy nazywamy je Dzieckiem Naturalnym. Charakterystyczny jest tutaj brak hamulców społecznych. Dziecko Naturalne jest najstarszą strukturą osobowości jaką posiadamy, działającą zanim zostały adaptowane mechanizmy społecznej kontroli. Dziecko Naturalne, które jest pomysłowe i obdarzone wyobraźnią nazywamy w nomenklaturze Analizy Transakcyjnej - Małym Profesorem. Dziecko Naturalne jest bardzo silną strukturą osobowości.
Dziecko Przystosowane to z kolei Dziecko charakteryzujące się poczuciem winy, wstydu, oraz bojaźliwością. Inaczej postawę Dziecka Przystosowanego można nazwać konformizmem. DP postępuje zgodnie z nakazami rodziców by uzyskać ich akceptację.
Dziecko Zbuntowane to dziecko, które przeciwstawia się mechanizmom społecznej kontroli zaszczepionym w dziecko Przystosowanym przez rodziców. Występuje przeciwko normom, a więc przeciwko woli swoich wychowawców.
W stanie ja-Dziecko znajdują się wszystkie uczucia: strach, miłość, złość, przyjekmność, smutek, wstyd i inne. Ten stan ego bywa uznawany za przyczynę ludzkich kłopotów, z uwagi na jego egocentryzm i kierowanie się emocjami. W analizie transakcyjnej ja-Dziecko jest równocześnie uznawane za źródło kreatywności, płodności, faktycznie jedyne źródło odnowienia życia.
Aktywny stan ja-Dziecko można zaobserwować u dzieci, ale również u dorosłych w sytuacjach, kiedy ludzie mają pozwolenie na uwolnienie tego stanu ja z okowów konwenansu i społecznej poprawności. Dzieje się tak np. na silnie emocjonalnie przeżywanych zawodach sportowych, imprezach, przyjęciach. Alkohol jest elementem, który powoduje ujawnianie się stanu ja-Dziecko, nie jest jednak do tego niezbędny.
Do stanu ja-Dziecko są na przykład skierowane komunikaty marketingowe operatora komórkowego Heyah, inne pre-paidy, podobnie komunikaty dotyczące dóbr szybkozbywalnych (snickers, fanta, sprite).
Analiza Transakcyjna - AT